Historie
Bergen aan Zee is een jong dorp: het is pas in 1906 ontstaan door een particulier initiatief.
De oorsprong ligt in een visie van grootgrondeigenaar en Heer van Bergen, burgemeester Jacob van Reenen. In de duinen waren al wel een aantal woningen en boerenbedrijven maar op heel grote schaal was het niet. Deel van de bewoning werd Bergen Binnen genoemd, aan de binnenkant van de duinen bij Bergen en een andere deel werd al Bergen aan Zee genoemd, wat een uitvalsplaats was voor Bergen. Meer naar de kust des te minder woningen en des te minder landbouw. Hij voorzag dat er meer landbouw in de duinen zouden kunnen.
Van oudsher heeft Bergen-Binnen een aantrekkingskracht op bezoekers, wat mede wordt veroorzaakt door de ligging van het dorp aan de rand van duinen en natuur. Het is al meer dan 1000 jaar oud en gebouwd rondom de uit de 15e eeuw daterende Ruïnekerk. In en nabij het centrum staan monumenten als het villapark Meerwijk, gebouwd rond 1915 in de stijl van de Amsterdamse School.
Kunstenaarsdorp
De dorpen Bergen en Bergen aan Zee vormen samen de kern Bergen. Een uitgestrekt, ongerept natuurgebied is een belangrijk handelsmerk. Maar ook kunst en cultuur speelt er een grote rol. Begin vorige eeuw ontdekten kunstenaars het dorp. Zij voelden zich aangetrokken tot het natuurschoon dat hen inspiratie gaf. Uit de kunstenaarsgroep ontstond de ‘Bergense School’: schilders die tussen 1920 en 1935 volgens een bepaalde stijl landschappen en stillevens maakten. De ‘Bergense School’ zorgde voor internationale bekendheid. Tegenwoordig zijn ook toerisme en recreatie sterk met Bergen verbonden. Zij waarderen vooral de rust en het wegblijven van grootschalige verblijfsrecreatie.
Ook burgemeestersvrouwe Maria van Reenen-Völter spande zich in voor de ontwikkeling van de badplaats. Zij publiceerde in 1904 een boek waarin zij de aantrekkelijkheid van Bergen beschreef, vooral voor kunstenaars. Zij zorgde ervoor dat in 1909 de tramlijn van Bergen werd doorgetrokken naar Bergen aan Zee. Een lid van de familie Zeiler uit Baarn zag wel mogelijkheden voor de ontwikkeling van de horeca in de badplaats. Zo ontstond door particulier initiatief in 1906 een geheel nieuw dorp, die de oude naam, die 1848 al voorkomt, voor de uitvalsplaats meekreeg. In 2006 vierde men uitgebreid het 100-jarig bestaan van het dorp.
Surfen en zeilen
Het dorp is nu 5 kilometer van Bergen gelegen. Bergen aan Zee is uitgegroeid tot een echte badplaats, waar niet alleen wordt gebaad maar het is ook bij surfers en catamaranzeilers een geliefde plaats. In de badplaats zijn middelgrote en kleine hotels, appartementen en pensions gevestigd. Een andere grote attractie is het Zee-aquarium, dat een beeld geeft van zeebewoners in en uit Nederland en de rest van de wereld. En voor kunstliefhebber is er een beeldentuin gevestigd, waar ook diverse kunstenaars uit Bergen hun sculpturen tentoonstellen.
